پیوند قلب، در بیش از چهار دهه، از زمان انجام اولین پیوند قلب انسان در سال 1967، از یک عمل آزمایشی به یک درمان اثبات شده برای بیماری پیشرفته قلب تغییر کرده است. هر ساله بیش از 2000 پیوند قلب در ایالات متحده انجام می شود؛ و در صورتی که قلبهای اهدایی بیشتر در دسترس باشند، هر ساله بیش از هزاران نفر از پیوند قلب بهرهمند خواهند شد.
چرا پیوند قلب انجام می شود؟
پیوند قلب زمانی در نظر گرفته می شود که نارسایی قلبی آنقدر شدید باشد که به هیچ درمان دیگری پاسخ ندهد، اما به غیر از این موضوع، سلامت فرد از جنبه های دیگر مطلوب است. دلایل اصلی پیوند قلب در افراد این است که آن ها به موارد زیر ابتلا دارند:
- کاردیومیوپاتی اتساعی (بزرگ شدن قلب)
- بیماری شدید عروق کرونر همراه با بافت اسکار قلبی ناشی از حمله قلبی
- نقایص مادرزادی
توجه به این نکته که نوآوری های جدید بسیاری، از داروهای جدید گرفته تا ضربان سازهای قلب و درمان های جراحی جدید، برای درمان نارسایی قلبی وجود دارد، حائز اهمیت است. آنچه هنگام مشخص کردن گزینه های درمانی مهم است، این است که این کار توسط پزشکی متخصص نارسایی قلبی ارزیابی شود.
چه کسی به عنوان کاندید پیوند قلب در نظر گرفته می شود؟
افراد مبتلا به نارسایی قلبی پیشرفته (مرحله آخری) که از جنبه های دیگر سالم هستند، ممکن است برای پیوند قلب در نظر گرفته شوند.
برای تعیین اینکه آیا پیوند قلب برای شما مناسب است یا خیر، سوالات اساسی زیر باید توسط شما، پزشک و خانواده در نظر گرفته شود:
- آیا سایر روش های درمانی امتحان شده یا رد شده اند؟
- آیا احتمالل فوت شما درصورت عدم پیوند وجود دارد؟
- آیا به غیر از بیماری قلبی یا قلبی- ریوی، سلامت عمومی شما خوب هستید؟
- آیا می توانید نسبت به تغییر سبک زندگی، شامل درمان های پیچیده دارویی و معاینات مکرر، که پس از پیوند نیاز است، پایبند باشید؟
در صورتی که به هر یک از سؤالات بالا پاسخ “نه” داده باشید، پیوند قلب برای شما گزینه ی مناسبی نیست. همچنین اگر مشکلات پزشکی دیگری مانند سایر بیماری های شدید، عفونت های فعال یا چاقی شدید داشته باشید نیز، به احتمال زیاد کاندیدای پیوند محسوب نخواهید شد.
مراحل دریافت پیوند قلب چگونه است؟
برای دریافت پیوند قلب، ابتدا باید در لیست پیوند قرار بگیرید. اما پیش از قرارگرفتن در لیست پیوند، باید تحت یک فرآیند غربالگری دقیق قرار بگیرید. تیمی از پزشکان قلب، پرستاران، مددکاران اجتماعی و متخصصان اخلاق زیستی سابقه پزشکی، نتایج آزمایش های تشخیصی، سابقه اجتماعی و نتایج آزمایش روانشناسی شما را بررسی می کنند تا دریابند آیا بعد از این فرایند می توانید زنده بمانید و سپس، مراقبت های مداوم مورد نیاز برای زندگی سالم و طولانی را دنبال کنید یا خیر.
اهدا کنندگان عضو مربوط به پیوند قلب چگونه پیدا می شوند؟
اهداكنندگان پيوند قلب افرادي هستند كه ممكن است اخيراً فوت كرده و يا دچار مرگ مغزي شده باشند، اين بدان معناست كه اگرچه بدن آنها با دستگاه ها زنده نگه داشته مي شود، اما مغزشان هيچ نشانه اي از حيات ندارد. در بیشتر مواقع این اهدا کنندگان در اثر تصادف رانندگی، ضربه شدید به سر، یا اصابت گلوله فوت کرده اند.
اهدا کنندگان قبل از مرگ اجازه اهدای عضو خود را می دهند؛ خانواده اهدا کننده نیز باید هنگام اهدای عضو اهدا کننده متوفی رضایت دهند.
اعضای اهدا کننده در لیست انتظار رایانه ای شبکه متحد توزیع عضو (UNOS) قرار می گیرند. این لیست انتظار امکان دسترسی و توزیع عادلانه اعضای بدن را پس از در دسترس قرار گرفتن، فراهم می کند. پس از در دسترس قرار گرفتن قلب، بر اساس گروه خون، اندازه بدن، وضعیت UNOS (براساس شرایط پزشکی گیرنده) و مدت زمان انتظار گیرنده، به بهترین گسرنده سازگار ممکن داده می شود. نژاد و جنسیت اهدا کننده هیچ منافاتی با سازگاری و تطابق ندارد. همه اهدا کنندگان از نظر هپاتیت B و C و ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) غربال می شوند.
متأسفانه قلب کافی برای پیوند در دسترس نیست. در هر لحظه، تقریباً 3500 تا 4000 نفر منتظر پیوند قلب یا پیوند قلب و ریه هستند. فرد ممکن است ماه ها برای پیوند منتظر بماند و بیش از 25٪ از افراد آنقدر زنده نمی مانند که بتواند پیوند دریافت کنند.
بسیاری از افرادی که منتظر پیوند هستند احساسات ضد و نقیضی دارند، زیرا می دانند که پیش از در دسترس قرار گرفتن عضو، باید کسی جان خود را از دست دهد. شاید این مساله کمک کند که بدانید بسیاری از خانوادههای اهدا کننده با دانستن اینکه برخی از مردم مرگ عزیزشان را درک می کنند، آرام تر می شوند.
چه اتفاقی در پیوند قلب روی می دهد؟
با در دسترس قرار گرفتن قلب اهدا کننده، یک جراح از مرکز پیوند، قلب را از طریق جراحی از بدن اهدا کننده خارج می کند. قلب ضمن انتقال به گیرنده، خنک و در یک محلول خاص نگه داری می شود. جراح قبل از شروع جراحی پیوند، مطوئن می شود قلب اهدا کننده خوب است. جراحی پیوند در اسرع وقت پس از در دسترس قرار گرفتن قلب اهدا کننده انجام می شود.
در حین عمل، بیمار بر روی دستگاه قلب و ریه قرار می گیرد. این دستگاه به بدن اجازه می دهد حتی حین انجام جراحی قلب، اکسیژن و مواد مغذی حیاتی را از خون دریافت کند.
سپس جراحان قلب بیمار را، به جز در دیواره های خلفی دهلیز(محفظه های فوقانی قلب) خارج می کند. بخش پشتی دهلیزهای قلب اهدا کننده باز می شود و قلب در جای خود دوخته می شود.
سپس جراحان رگ های خونی را به هم متصل می کنند و اجازه می دهند خون از قلب و ریه ها جریان یابد. با گرم شدن قلب، ضربان قلب آغاز می شود. جراحان قبل از جدا کردن بیمار از دستگاه قلبی- ریوی، همه عروق خونی متصل شده و محفظه های قلب را از نظر نشت بررسی می کنند.
این پیوند، عمل پیچیده ای است که از 4 تا 10 ساعت بطول می انجامد.
بیشتر بیماران طی چند روز پس از جراحی بلند می شوند و در اطراف حرکت می کنند و در صورت عدم وجود علائم رد سریع بدن، می توانند طی 7 تا 16 روز به خانه بروند.
خطرات مرتبط با پیوند قلب چیست؟
شایع ترین دلایل مرگ به دنبال پیوند، عفونت و رد پیوند است. بیمارانی که برای جلوگیری از رد پیوند دارومصرف می کنند، در معرض بروز آسیب کلیوی، افزایش فشار خون، پوکی استخوان (نازک شدن شدید استخوان ها، که می تواند منجر به شکستگی شود) و لنفوم (نوعی سرطان که سلول های سیستم ایمنی بدن را تحت تأثیر قرار می دهد) قرار می گیرند.
تقریباً نیمی از بیمارانی که تحت پیوند قرار می گیرند، به بیماری عروق کرونر مبتلا می شوند. و بسیاری از آنها هیچ گونه علائمی مانند آنژین ندارند، زیرا هیچ حسی در قلب اهدایی خود ندارند.
رد عضو چیست؟
به طور معمول، سیستم ایمنی بدن از بدن در برابر عفونت محافظت می کند. این امر زمانی روی می دهد که سلول های سیستم ایمنی در بدن گردش می کنند و هر چیزی که به نظر خارجی یا متفاوت از سلول های خود بدن است را از بین می برند.
رد پیوند زمانی صورت می گیرد که سلول های ایمنی بدن قلب پیوندی را متفاوت از بقیه بدن تشخیص می دهند و سعی می کنند آن را از بین ببرند. اگر این مسئله به حال خود رها شود، سیستم ایمنی بدن به سلول های قلب دهنده آسیب می رساند و در نهایت آن را از بین می برد.
برای جلوگیری از رد پیوند، بیماران چندین دارو به نام سرکوب کننده سیستم ایمنی دریافت می کنند. این داروها سیستم ایمنی را سرکوب می کنند تا قلب اهدایی آسیب نبیند. از آنجا که رد پیوند می تواند در هر زمان پس از پیوند روی دهد، داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی یک روز قبل از پیوند و پس از آن تا آخر عمر به بیماران داده می شود.
برای جلوگیری از رد پیوند، گیرندگان پیوند قلب باید کاملاً به رژیم داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی خود پایبند باشند. محققان به طور مستمر در حال کار بر روی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی ایمن تر، مؤثرتر و قابل تحمل تر هستند. با این حال، سرکوب سیستم ایمنی بیش از حد می تواند منجر به عفونت های جدی شود. بدون داشتن سیستم ایمنی که به میزان کافی فعال باشد، بیمار می تواند به راحتی به عفونت های شدید مبتلا شود. به همین دلیل، برای مقابله با عفونت ها داروهایی نیز تجویز می شود.
بیوپسی میوکارد: گیرندگان پیوند قلب از نظر علائم رد پیوند با دقت کنترل می شوند. پزشکان مرتباً از نمونه های کوچکی از قلب پیوندی برمی دارند تا در زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار دهند. این روش که بیوپسی نامیده می شود، شامل پیشبرد لوله نازکی به نام کاتتر از طریق ورید به قلب است. در انتهای کاتتر یک بیوپتوم (ابزاری کوچکی که برای جداکردن یک قطعه از بافت مورد استفاده قرار می گیرد) قرار دارد. اگر نمونه برداری نشانگر سلول های آسیب دیده باشد، ممکن است دوز و نوع داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی تغییر کند. نمونه برداری از عضله قلب معمولاً به صورت هفتگی طی سه تا شش هفته اول پس از جراحی، و سپس هر سه ماه برای سال اول، و سپس بطور سالانه انجام می شود.
بسیار حائز اهمیت است که نسبت به علائم احتمالی رد و عفونت آگاه باشید تا بتوانید آنها را به پزشکان خود گزارش دهید و بلافاصله تحت درمان قرار بگیرید.
علائم رد پیوند عبارتند از:
- تب بیش از 100.4 درجه فارنهایت (38 درجه سانتیگراد)
- علائم “شبه آنفولانزا” مانند لرز، درد، سردرد، سرگیجه، حالت تهوع و یا استفراغ
- تنگی نفس
- درد یا حساسیت سینه ای جدید
- خستگی یا به طور کلی احساس “ضعف”
- افزایش فشار خون
️متخصص قلب و عروق
عضو هیئت رئیسه انجمن قلب فارسشیراز، خیابان زند، کوچه 43، نبش سه راه، کنار آزمایشگاه پیوند، ساختمان مهیار، طبقه سوم تماس: 09172030501 09172030502 09172030503
دیدگاهتان را بنویسید