در حالت عادی داخل دیواره سرخرگ ها صاف و انعطاف پذیر هستش که امکان حرکت جریان خون رو به راحتی فراهم میکنه. اما گاهی وقت ها با گذشت زمان، جمع شدن باقیمانده ذرات چربی در داخل دیواره رگ باعث ایجاد یک پلاک (رسوب چربی) عروقی می شه.
زمانی که این روند (که آترواسکلروزیس نام داره) دو سرخرگ کرونرو ( رگهایی که خونرسانی به قلب را انجام میدن ) درگیر کنه،
در نتیجه فرد دچار بیماری عروق کرونر میشه. ادامه تشکیلِ رسوبِ باقیماندههای چربی در دیواره عروق، باعث باریکتر شدن سرخرگها شده و جریان خون کاهش پیدا میکنه.
این پلاکها میتونن جریان خون سرخ رگی رو به حدی کاهش بدن که باعث آنژین یا حمله قلبی بشه.
رگ نگاری یا آنژیوگرافی (Angiography):
برای جلوگیری از وقوع حمله قلبی ناشی از بسته شدن عروق امروزه روش های تشخیصی خوبی وجود داره. یکی از مطمئنترین روشها برای تشخیص وجود گرفتگی در عروق کرونر آنژیوگرافی نام داره.
در صورتی که فردی دچار آنژین صدری یا همون حمله قلبی، درد در ناحیه قفسه سینه، تنگی آئورت یا نارسایی قلبی که علت آن مشخص نیست شده باشه معمولا متخصص قلب انجام عمل آنژیوگرافی را به او پیشنهاد میکنه.
به استفاده از آنژیوگرافی تعداد عروق کرونر مسدود شده، محل انسداد، و میزان اون مشخص میشه. آگاهی از این موارد به پزشک امکان میدهد نحوه درمان رو تعیین کنه.
آنژیوگرافی با تزریق یک ماده رنگی حاجب به وسیله یک لوله بلند، نازک و قابل انعطاف بنام کاتتر انجام میشه. هنگامی که لوله کاتتر به قلب میرسد ممکن است فرد کمی دچار ثپش قلب بشه ـ که این وضعیت طبیعی هستش ـ اما به طورکلی هنگام انجام آنژیوگرافی فرد چیزی احساس نمیکنه. در این روش پس از اینکه کاتتر از طریق شریان یا وریدی که در کشاله ران وجود داره به سمت قلب فرستاده شده و در قلب یا مدخل عروق تغذیهکننده آن قرار گرفته، ماده حاجب ـ که به وسیله اشعه ایکس قابل رویت است ـ تزریق میشه و از زوایای مختلف قلب عکسبرداری میشه. گاهی اوقات از شریانهای موجود در مچ دست یا آرنج نیز برای انجام آنژیوگرافی استفاده میشه.
پس از ابداع آنژیوگرافی کرونر و تشخیص دقیق میزان و محل درگیری عروق کرونر، روش های مختلفی جهت درمان اون ابداع شد.
بالون آنژیوپلاستی:
اولین درمان قطعی که برای بیماری عروق کرونری انجام شد، عمل جراحی باز و بای پس عروق کرونر بود تا این که در سال ۱۹۷۷ برای اولین بار یک پزشک سوئیسی با هدایت بالونی هم قطر با رگ کرونر یک بیمار دچار بیماری عروق کرون و باد کردن آن بالون، موفق به برطرف کردن تنگی آن رگ شد که در آنژیوگرافی دوباره ای که پس از مدتی انجام شد، باز بودن آن رگ اثبات شد.
در آن سال ها که تنها از بالون جهت باز کردن عروق کرونر استفاده می شد، مسائل مختلفی نظیر پارگی لایه داخلی رگ و یا بازگشت فوری تنگی ایجاد میشد که گاهی اوقات فاجعه بار بود.
فنر یا استنت (Stent):
به همین دلیل محققان به فکر ابداع و کارگذاری فنر یا استنت (Stent) در داخل عروق کرونر افتادن. نتایج اولیه شامل کاهش واضح و قابل توجه عوارض بالا بود. اما مشکل جدیدی ایجاد شد: پس از کارگذاری استنت در تعدادی از بیماران، در داخل استنت، به صورت حاد لخته خون ایجاد میشد که بیمار بایستی مجدداً به اتاق آنژیوگرافی رفته و آنژیوپلاستی دوباره انجام می شد و گاهی نیز بیمار فوت می شد. در نتیجه محققان علم پزشکی به فکر مصرف داروهایی افتادن که باعث کاهش بروز لخته خون می شه نظیر افزایش میزان آسپیرین و تجویز تیکوپیدین یا لکوپیدوگرل پلاویکس.
آنژیوپلاستی می تونه علائم انسداد عروق مانند درد قفسه سینه و تنگی نفس را بهبود بده. همچنین از آنژیوپلاستی می شه در طول حمله قلبی و برای باز کردن سریع عروق مسدود شده و کاهش آسیب به قلب استفاده کرد.
چرا باید آنژیوپلاستی عروق کرونری انجام شه؟
آنژیوپلاستی برای درمان نوعی بیماری قلبی شناخته شده به نام آترواسکلروز استفاده می شه. اگه عروق اصلی که خون رو به بخش چپ قلب می رسونن تنگ شده باشه یا اگه عضله قلب ضعیف شده باشه یا اگه رگهای خونی بیمار زیادی داشته باشیم، حتما جراحی بای پس عروق کرونری گزینه بهتری نسبت به آنژیوپلاستی هستش. در این نوع جراحی قسمت مسدود عروق با استفاده از یک رگ خونی از بقیه بخش های بدن کنار گذاشته می شه. اگر دیابت و انسداد زیادی دارید، پزشک ممکنه جراحی بای پس عروق کرونری را پیشنهاد کنه. تصمیم گیری در مورد انتخاب جراحی بای پس عروق کرونری و آنژیوپلاستی به شدت بیماری قلب و وضعیت کلی پزشکی بستگی داره.
پلاک های عروق کرونری:
به سخت شدن و تنگی عروق ناشی از رسوب ذرات چربی ( پلاک ها) و دیگر مواد آترواسکلروز یا گرفتگی عروق کرونری میگن. در مواردی حتی ممکنه یک لخته خون در داخل عروق ایجاد بشه و باعث ایجاد سکته قلبی بشه.
خطرات و عوارض آنژیوپلاستی:
هرچند آنژیوپلاستی کم تهاجمی تر از روشهای دیگر باز کردن عروق مسدود هستش اما انجام اون ممکن است هنوز خطراتی داشته باشه. خطرات شایع آنژیوپلاستی شامل موارد زیر هست:
- تنگی دوباره عروق (تنگی مجدد) : با انجام آنژیوپلاستی بدون قرار دادن فنر، امکان تنگی دوباره عروق ۳۰ درصد بیشتر از موارد موجود هستش. استنت (فنر) نیز به خاطر کاهش تنگی مجدد عروق رواج یافت. استنت های لخت فلزی شانس تنگی مجدد عروق را تا ۲۰ درصد کاهش می ده و استفاده از استنت های آزاد کننده دارو از تنگی مجدد عروق تا ۱۰ درصد کم میکنه.
- لخته های خونی: لخته های خون می تونن در درون استنت حتی بعد از انجام فرآیند نیز تشکیل بشن. این لخته ها می تونن عروق را ببندن و باعث ایجاد حملات قلبی بشن. مصرف آسپرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس )، پراسوگرل یا داروی دیگری که به کاهش خطر لخته خون کمک که، بسیار مهم هستش. از پزشک خودتون در مورد مدت زمانی که باید این داروها را استفاده کنید حتما سوال بپرسین. مصرف این مواد را بدون مشورت با پزشک قطع نکنین.
- خونریزی: ممکن است در ناحیه پا یا بازو و در جایی که کاتتر قرار گرفته خونریزی داشته باشید. این مورد بعضی وقت ها باعث ایجاد کبودی می شه اما برخی از اوقات خونریزی شدید اتفاق می افته و ممکنه نیازمند انتقال خون یا جراحی باشید.
سایر خطرات آنژیوپلاستی:
- حمله قلبی: اگرچه این موضوع بسیار نادر هستش اما ممکنه در طول انجام فرآیند بیمار دچار حمله قلبی بشه.
- آسیب به عروق کرونری: عروق کرونری ممکنه در حین انجام فرآیند پاره شه. این عوارض نیازمند جراحی بای پس اورژانسی هستش.
- مشکلات کلیوی: رنگی که در طول آنژیوپلاستی مورد استفاده قرار می گیره و قرار دادن استنت ممکنه باعث ایجاد مشکلات کلیوی بشه. اگه در معرض ابتلا به این مشکلات باشید، پزشک متخصص قلب ممکنه مراحلی مثل محدود کردن ماده حاجب مصرفی و اطمینان از آب رسانی در طول انجام فرآیند را برای محافظت از کلیه های شما انجام بده.
- سکته: در طول آنژیوپلاستی ، ممکن است سکته رخ بده. لخته های خونی همچنین ممکن است در کاتتر تشکیل شده و به سمت مغز منتقل بشن. سکته، عارضه بسیار نادر آنژیوپلاستی عروق کرونری هست و رقیق کننده خون در طی عمل برای کاهش این خطرات مورد استفاده قرار می گیره.
- ریتم غیر طبیعی قلب: در طول فرآیند، قلب ممکنه با سرعت یا آهستگی بتپه. این مشکلات ریتم قلبی معمولا کوتاه مدت هست اما برخی از اوقات دارو یا ضربان ساز موقت ممکن است نیاز باشه.
️متخصص قلب و عروق
عضو هیئت رئیسه انجمن قلب فارسشیراز، خیابان زند، کوچه 43، نبش سه راه، کنار آزمایشگاه پیوند، ساختمان مهیار، طبقه سوم تماس: 09172030501 09172030502 09172030503
دیدگاهتان را بنویسید