راههای درمان آریتمی قلبی

2. درمان تاکیکاردی

در درمان تاکیکاردی از یکی از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

• مانورهای عصب واگ: می‌توان تعدادی از آریتمی‌های فوق بطنی را با استفاده از یک سری مانور نظیر حبس کردن نفس و زور زدن، فرو بردن سر در آب یخ یا سرفه کردن برطرف کرد. این مانورها با اثر بر سیستم عصبی کنترل کننده ضربان قلب باعث کاهش ضربان قلب می‌شوند. با این حال، مانورهای واگ پاسخگوی تمام انواع آریتمی‌ها نیستند.

• استفاده از داروهای ضدآریتمی: استفاده از بهترین داروی ضد آریتمی می‌تواند به درمان بسیاری از انواع تاکیکاردی‌ها و برگرداندن ضربان قلب به محدوده طبیعی کمک کند. به منظور کاهش عوارض ناشی از مصرف داروهای ضدآریتمی، این داروها باید دقیقا به همان شکلی که پزشک تجویز کرده است مصرف شوند. چنانچه فرد به فیبریلاسیون دهلیزی مبتلا باشد، ممکن است پزشک برای وی داروی ضدانعقاد هم تجویز کند تا از تشکیل لخته پیش‌گیری شود.

• کاردیوورژن: در صورتی که فرد به آریتمی خاصی نظیر فیبریلاسیون دهلیزی مبتلا باشد، ممکن است پزشک از کاردیوورژن استفاده کند. کاردیوورژن را می‌توان با استفاده از دارو یا پروسیجر انجام داد. در روش پروسیجر، شوک الکتریکی با استفاده از بالشتک‌هایی که در قفسه سینه قرار می‌گیرند به قلب اعمال می‌شود. جریان الکتریکی وارد شده، بر پیام‌های الکتریکی قلب تاثیر گذاشته و ریتم آن را به حالت طبیعی بر‌می‌گرداند.

• سوزاندن با کاتتر: در این روش، پزشک یک یا تعدادی کاتتر را از طریق عروق به قلب می‌فرستد. الکترودهای واقع در راس این کاتترها با استفاده از گرما، سرمای شدید یا انرژی رادیویی بافت منشاء آریتمی را سوزانده و به این ترتیب مسیر ایجاد آن را مسدود می‌کنند.

3. ابزارهای قابل کاشت

ممکن است در روند درمان آریتمی قلب از ابزارهای قابل کشت هم استفاده شود. این ابزارها عبارتند از:

• ضربان‌ساز: ضربان‌ساز یک ابزار قابل کاشت است که به کنترل ضربان نامنظم قلب کمک می‌کند. در این روش، با استفاده از یک جراحی بسیار کوچک، یک ابزار کوچک در زیر پوست مجاور استخوان ترقوه قرار داده می‌شود. یک سیم عایق از ضربان‌ساز خارج شده و وارد قلب می‌شود و برای همیشه در آنجا می‌ماند. زمانی که ضربان‌ساز متوجه ریتم غیر‌طبیعی شود، با ارسال پیام‌های الکتریکی به قلب باعث تحریک آن شده و ضربان آن را به حالت نرمال برمی‌گرداند.

• کاردیوورتر-دفیبریلاتور قابل کاشت (ICD): پزشکان در مواردی که فرد در خطر ابتلا به آریتمی‌های خطرناک حفرات تحتانی قلب نظیر تاکیکاردی یا فیبریلاسیون بطنی قرار دارد از این روش استفاده می‌کنند. اگر فرد سابقه ایست قلبی داشته باشد یا در معرض خطر آن قرار داشته باشد، پزشک به احتمال بالا از ICD استفاده خواهد کرد. ICD یک وسیله دارای باتری است که همانند ضربان‌ساز در زیر پوست و در مجاورت استخوان ترقوه کاشته می‌شود. ICD دائما ریتم قلب بیمار را مورد پایش قرار می‌دهد و در صورت شناسایی ریتم غیرطبیعی، با ارسال شوک‌های الکتریکی کم یا پرانرژی به قلب باعث تصحیح ریتم آن می‌شود. این ابزار از وقوع آریتمی پیش‌گیری نمی‌کند، بلکه پس از ایجاد آریتمی آن را از بین می‌برد.

4. جراحی

در بعضی موارد، جراحی تنها راه‌کار درمانی برای برطرف کردن آریتمی است. رو‌ش‌های جراحی عبارتند از:

• روش ماز (مارپیچی): در این روش، جراح چند نقطه از دهلیزها را برش می‌دهد تا یک الگوی بافتی مارپیچی (اسکار) در قلب به جا بماند. از آنجا که بافت اسکار قادر به انتقال پیام‌های الکتریکی نیست، از انتقال پیام‌های الکتریکی سرگردان به وجود آورنده آریتمی ممانعت خواهد کرد. این روش موثر است، اما چون نیازمند جراحی است معمولا آخرین گام درمان محسوب می‌شود. فقط هم برای افرادی مورد استفاده قرار می‌گیرد که به درمان‌های دیگر جواب نمی‌دهند یا به دلایل دیگری مجبورند عمل جراحی قلب داشته باشند.

• عمل جراحی بای‌پس عروق کرونر: در صورتی که فرد علاوه بر آریتمی به بیماری شدید عروق کرونر هم مبتلا باشد، پزشک از عمل جراحی بای‌پس عروق کرونر استفاده خواهد کرد. این اقدام می‌تواند به بهبود جریان خون قلب کمک کند.

هنگام ملاقات با پزشک قلب چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟

• از محدودیت‌های پیش از ملاقات مطلع باشید.
• در هنگام ملاقات مطمئن شوید که در خصوص کارهایی که باید انجام دهید، نظیر محدودیت رژیم غذایی، به اندازه کافی توجیه شده‌اید. رعایت محدودیت‌های غذایی، به ویژه قبل از انجام آزمایش‌های خون، حائز اهمیت است.
• هر گونه علامت و نشانه مشکوک، حتی مواردی که ظاهرا بی‌ارتباط به آریتمی قلبی هستند را یادداشت کنید.
• اطلاعات شخصی مهم شامل سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، فشار خون بالا یا دیابت و هر گونه حادثه یا تغییر مهم در زندگی شخصی‌تان را بنویسید.
• فهرستی از تمام داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌هایی که مصرف می کنید تهیه نمایید.
• در صورت امکان، یکی از اعضای خانواده یا یکی از دوستان را همراه خود به مطب ببرید. گاهی اوقات، به یاد آوردن تمام جزئیات در قرار ملاقات دشوار است. بنابراین، حضور همراه می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.
• سوالات خود را یادداشت کنید. زمان ملاقات محدود است. بنابراین، تهیه فهرستی از سوالات کمک می‌کند نهایت استفاده را از زمان ملاقات ببرید.
• سوالات خود را به ترتیب اولویت یادداشت کنید.

پیش‌گیری از آریتمی قلبی

داشتن یک سبک زندگی سالم به منظور کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی الزامی است. سبک زندگی سالم شامل موارد زیر است:

• داشتن رژیم غذایی سالم
• فعالیت جسمانی منظم و حفظ وزن در محدوده طبیعی
• پرهیز از مصرف سیگار
• ترک یا محدود کردن مصرف الکل و کافئین
• کاهش استرس (چرا که استرس و عصبانیت شدید باعث آریتمی قلبی می‌شود.)
• مصرف محتاطانه داروهای بدون نسخه‌ نظیر داروهای ضدسرفه و سرماخوردگی (چون بعضی از این داروها حاوی مواد محرک هستند که منجر به افزایش ضربان قلب می‌شوند.)

️دکتر مصطفی فتاحی

️متخصص قلب و عروق

️فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی

️متخصص قلب و عروق

️فلوشیپ اقدامات مداخله ای قلب و عروق بزرگسالان

️اینترونشنال کاردیولوژی

️دوره پیشرفته تعویض دریچه آئورت بدون جراحی از سوئیس (TAVI)

عضو انجمن متخصصین قلب ایران و اروپا

عضو هیئت رئیسه انجمن قلب فارس

شیراز، خیابان زند، کوچه 43، نبش سه راه، کنار آزمایشگاه پیوند، ساختمان مهیار، طبقه سوم تماس: 09172030501 09172030502 09172030503